1936 yılında 2996 sayılı Maliye Vekâleti Teşkilat ve Vazifeleri Hakkında Kanun'da Varidat Kontrol Memuru olarak başlayan meslek unvanı, 1950 yılında 5655 sayılı Yasayla Vergi Kontrol Memuru 'na, 1994 yılında ise 543 sayılı KHK ile bu günkü Vergi Denetmeni' ne dönüştürülmüştür.

Vergi Denetmenleri, Türkiye Cumhuriyeti Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın denetim elemanlarıdır.

Vergi Denetmenlerinin inceleme yetkileri, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 135. maddesinde sayılmış, teftiş ve soruşturma yetkileri ise halen yürürlükte bulunan Vergi Denetmenlerinin Görev Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik te belirtilmiştir.

Vergi Denetmenleri, 5345 Sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 29 uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre; "... en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden mezun olanlar arasından yapılacak özel yarışma sınavı sonucuna göre mesleğe vergi denetmen yardımcısı olarak alınırlar ve en az üç yıl çalışmak ve olumlu sicil almak kaydıyla yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Yapılacak yeterlik sınavında başarılı olanlar vergi denetmenliğine atanırlar ." hükmü gereğince, vergi dairesi başkanlıklarında vergi incelemesi ve vergi denetimi görevlerini yürütmektedirler.

Halen sayısı 2700 olan Vergi Denetmenleri üstlendikleri sorumluluk ve gösterdikleri üstün çalışma performansı ile toplam vergi denetiminin % 90'ını gerçekleştirmektedirler.

Vergi Denetmeni Görev ve Yetkileri

Vergi Denetmenleri; vergi incelemeleri ve taşra gelir birimlerinde denetim yaparlar.

Bu görevleri yürütürken teftiş ve vergi inceleme elemanına tanınmış olan yetkileri kullanırlar. Bu yetkiler başta 213 sayılı Vergi Usul Kanunu olmak üzere çeşitli kanunlarda yer almaktadır. Bir kaç örnek vermek gerekirse;

1- Vergi Denetmenleri vergi kanunlarını, bilimsel yöntemlerle, öncelikle deyimsel olmak üzere amaçsal ve karma olarak yorumlayabilirler. Yaptıkları yorum sonucunda vardıkları sonuçlar sonrasında düzenledikleri raporlar -bu raporlar kıymetli evrak addedilerek- işleme konulmak zorundadır (V.U.K. Md. 3).

2- Bilumum mülkiye amirleri, emniyet amir ve memurları, belediye başkanları, köy muhtarları ve kamu müesseseleri vergi inceleme elemanına ellerindeki bütün imkanlarıyla kolaylık göstermeye ve yardımda bulunmaya mecburdur (V.U.K. Md.7).

3- Vergi Denetmenleri tarafından düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında hesaplanan matrah veya matrah kısmı üzerinden re'sen vergi tarh edilir (V.U.K. Md. 30).

4- Bir mükellef nezdinde arama yapılıp yapılmamasına gerek görülmesi inceleme elemanının takdirindedir (V.U.K. Md.142).

5- Bütün özel ve tüzel kişiler (kamu dahil), inceleme ile ilgili bilgileri, gizli de olsa, Vergi Denetmenine vermek zorundadır (V.U.K. Md.148).

6- Vergi Denetmenleri, vergi dairelerine ait para, kıymetli kağıt, mal ve eşyanın saklanmasına mahsus kasa, depo, ambar ve benzerlerinin muhtevasını saymak ve tespit etmek yetkisine sahiptirler.

Vergi Denetmenleri, vergi inceleme yetkisini kanundan alırlar (V.U.K. Md. 135). Bu yetki tüm ülkeyi ve tüm mükellefleri kapsar.

Vergi Denetmenliğine Giriş Sınavına Katılma Şartları
Vergi Denetmen Yardımcılığı son giriş sınavına katılma şartları aşağıdaki gibidir:

1. ÖSYM tarafından yapılan Kamu Personel Seçme Sınavı (KPSS) Puan No: KPSSP 49 bölümünden 75 ve daha yüksek puan almış olmak (Sınava katılma şartlarını taşıyan ve usulüne uygun olarak başvuranların sayısının 1000 kişiden fazla olması halinde, puanı en yüksek olan adaydan başlamak üzere ilk 1000 aday giriş sınavına alınacaktır. Eşit puan almış olmaları nedeniyle 1000'inci sıradaki aday sayısının birden fazla olması halinde, bu adayların tümü sınava çağrılacaktır.),
2. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 48 inci maddesinde belirtilen genel şartları taşımak,
3. Üniversitelerin en az dört yıl süre ile eğitim veren siyasal bilgiler, hukuk, iktisat, işletme ve idari bilimler fakülte veya yüksekokulları ile bunlara denkliği yetkili makamlarca kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki dört yıl süreli fakülte veya yüksekokullardan birini bitirmiş olmak,
4. Yazılı sınavın yapılacağı yılın Ocak ayı başında 30 yaşını doldurmamış bulunmak,
5. Erkeklerde askerliğini yapmış veya erteletmiş olmak,
6. Görevini yapmasına engel olabilecek daimi vücut veya akıl hastalığı veya vücut sakatlığı ile özürlü bulunmamak,
7. Daha önce Vergi Denetmen Yardımcılığı giriş sınavına katılmamış veya en fazla iki kez katılmış olmak,
8. Süresi içinde başvurmuş ve başvuru belgesi ile birlikte istenen belge ve bilgileri vermiş bulunmak.

Başvuru Sırasında İstenecek Belgeler

Vergi Denetmenliği Yardımcılığı son giriş sınavına başvuru sırasında istenecek belgeler aşağıdaki gibidir:

1. İş Talep Formu ( www.gelirler.gov.tr adresinden temin edilebilir.)
2. KPSS Sınavı Sonuç Belgesi aslı veya noter onaylı örneği
3. Diploma veya Mezuniyet Belgesinin aslı veya noter onaylı örneği
4. 2 adet vesikalık fotoğraf (1 adedini forma yapıştırılacaktır.)
5. Nüfus Cüzdanının aslı veya noter onaylı örneği
6. Erkeklerde askerlik görevini yaptığını veya sınav tarihinde erteletmiş olduğunu gösteren belgenin aslı veya noter onaylı örneği
7. Yabancı okullar için denklik belgesi
8. Savcılıktan alınacak Adli Sicil Belgesi aslı

Sınav Konuları

Vergi Denetmenliği Yardımcılığı yazılı sınav konuları aşağıdaki gibidir:

I - Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

II - Hukuk Grubu
- İdare Hukuku (Genel Hükümler-idari Yargı)
- Medeni Hukuk (Genel Hükümler)
- Borçlar Hukuku
- Ticaret Hukuku (Genel Hükümler - Şirketler, Kıymetli Evrak)
- Ceza Hukuku (Genel Hükümler)

III - İktisat Grubu
- Makro iktisat
- Mikro iktisat
- Uluslararası iktisat
- İşletme iktisadı
- Uluslararası Ekonomik ilişkiler ve Kuruluşlar

IV - Maliye Grubu
- Maliye Politikası
- Kamu Maliyesi
- Türk Vergi Sisteminin Genel Esasları

V - Muhasebe Grubu
- Genel Muhasebe
- Maliyet Muhasebesi
- Şirketler Muhasebesi